رباتهای انساننما؛ دستیار جدید معلمان
- شناسه خبر: 48980
- تاریخ و زمان ارسال: ۹ مرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۴:۵۸
پایگاه خبری و تحلیلی رشد ( roshdnews.ir ) رباتهای انساننما؛ دستیار جدید معلمان
منطقه آموزشی در ایالت نیویورک این هفته با اعلام برنامه آزمایشی استفاده از یک ربات انساننما به نام «سالی» (Sally) در کلاسهای دبیرستان، توجه رسانههای جهان را به خود جلب کرده است. رباتهای انساننما در کلاس درس میتوانند دستیار معلمان باشند.
به گزارش ایسنا، «سالی» پوستی از جنس سیلیکون شبیه انسان، موهای بلند قهوهای و توانایی حرکت دادن دستها، سر و صورت خود را هنگام نشستن دارد. به گفته شرکت سازنده، این ربات از گفتوگوی طبیعی، حالات چهره و تعامل در لحظه بهره میبرد.
به نقل از فیز، این ربات به عنوان یک دستیار آموزشی ثابت در کلاس برنامهریزی شده و مانند یک چتبات به پرسشهای دانشآموزان و معلمان پاسخ میدهد. همچنین نسخهای دیجیتالی از آن به صورت یک آواتار آنلاین، به طور شبانهروزی در دسترس دانشآموزان خواهد بود.
با این حال، پس از مطرح شدن نگرانیهایی درباره حریم خصوصی دانشآموزان، نحوه ذخیرهسازی دادهها و امکان ردیابی کاربران، اجرای این پروژه فعلا متوقف شده است.
اما پرسش اصلی این است که تا چه اندازه به حضور روتین رباتهای انساننما یا آواتارهای مجهز به هوش مصنوعی در کلاسهای درس نزدیک شدهایم؟
رباتها برای کلاسهای درس پدیده جدیدی نیستند
«سالی» نخستین رباتی نیست که برای استفاده در کلاسهای درس پیشنهاد شده است.
پیش از این نیز رباتهای غیرانساننما، مانند «نائو» (Nao)، در کلاسهای درس آزمایش شدهاند. برای مثال، از آنها برای آموزش زبان در ژاپن، کره جنوبی، اروپا و شرق آسیا استفاده شده است. همچنین در کلاسهای فناوری برای آموزش مهارتهایی مانند برنامهنویسی به کار رفتهاند.
ابزارهایی مانند الکسا که به فرمانهای صوتی پاسخ میدهند نیز در کلاسهای ابتدایی نیوزیلند آزمایش شدهاند. نتایج نشان داد کودکان کم سن و سالتر در طرح پرسشها با قالب مناسب برای دریافت پاسخ درست مشکل داشتند، اما دانشآموزان بزرگتر محدودیتهای فناوری را آزمایش میکردند؛ از جمله با گفتن لطیفه یا تلاش برای دریافت پاسخهای غیرمعمول.
در همین حال، معلمان نیز بیش از گذشته از هوش مصنوعی مولد برای انجام کارهای اداری و صرفهجویی در زمان استفاده میکنند و چتباتها اکنون به طور منظم در مدارس استرالیا به کار گرفته میشوند. برای نمونه، ایالتهای استرالیای جنوبی و نیو ساوث ولز ابزارهای اختصاصی هوش مصنوعی مولد خود را برای دانشآموزان و معلمان معرفی کردهاند. این آشنایی روزافزون با چنین فناوریهایی احتمالا راه را برای ورود فناوریهای پیشرفتهتر و انسانمانند به کلاسهای درس هموارتر خواهد کرد.
رباتهایی برای کمک آمدهاند
پژوهشها درباره آواتارهای مبتنی بر هوش مصنوعی که مانند یک انسان گفتوگو میکنند اما فقط بهصورت آنلاین وجود دارند، نشان داده است که این فناوریها میتوانند اثر مثبتی بر یادگیری داشته باشند.
آنها میتوانند با شخصیسازی آموزش، پشتیبانی آموزشی مورد نیاز را در هر زمان ارائه دهند. برای مثال، یک مسئله ریاضی را با حوصله و مرحلهبهمرحله برای دانشآموز توضیح دهند.
این فناوریها همچنین میتوانند به تقویت خودتنظیمی دانشآموزان کمک کنند؛ یعنی راهبردهایی را به آنها آموزش دهند و به طور مداوم آنها را به اجرای این راهبردها تشویق کنند. برای مثال، ممکن است بگویند: قبل از اینکه این معادله را شروع کنی، یک نفس عمیق بکش.
دانشآموزان همچنین گزارش دادهاند که هنگام تعامل با معلمان هوش مصنوعی، فشار و اضطراب کمتری احساس میکنند، زیرا این سامانهها معمولا نسبت به معلمان انسانی کمتر قضاوتکننده تلقی میشوند.
همچنان به معلمان واقعی نیاز داریم
یک ربات میتواند صمیمیت را شبیهسازی کند، مطالب درسی را بدون نقص ارائه دهد و هرگز خسته نشود یا به استراحت نیاز نداشته باشد.
با این حال، شواهد نشان میدهد این فناوریها زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که در کنار معلمان به کار گرفته شوند، نه اینکه جای آنها را بگیرند.
برای نمونه، یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۶ که نتایج ۱۴۶ مطالعه را بررسی کرده است، نشان داد رباتهای اجتماعی یعنی رباتهایی که حضور فیزیکی در کلاس درس دارند، هنگام آموزش مهارتهای شناختی میتوانند نتایج یادگیری را بهبود ببخشند، به ویژه اگر توانایی شخصیسازی پاسخهای خود را داشته باشند. اما این مزیت تنها زمانی مشاهده شد که معلم نیز در کلاس حضور داشت.
در مقابل، رباتهایی که بهعنوان جایگزین معلم استفاده شدند، نتوانستند پیچیدگی محتوای کلاس را مدیریت کنند، به رفتارهای پیشبینینشده دانشآموزان پاسخ مناسب دهند یا با اتفاقات غیرمنتظره کنار بیایند.
پژوهشها همچنین نشان میدهد کودکان و نوجوانان زمانی بهترین یادگیری را تجربه میکنند که علاوه بر درگیر شدن از نظر شناختی، از نظر انسانی نیز با دیگران ارتباط برقرار کنند.
آنها به تعاملاتی نیاز دارند که اعتماد ایجاد کند و این اطمینان را به آنها بدهد که از سوی معلمان و همسالان خود دیده و شناخته شده و مورد توجه قرار گرفتهاند؛ آن هم به شیوههایی کاملا انسانی که برای همه افراد حاضر در کلاس قابل درک باشد.
